Büyük Türk Tarihi
Online Tarih Dergisi

Kapgan Kağan ve Çin



Bu Türk Hükümdarı Türk tarihinin büyük fatihlerinden biridir. Tonyukuk yine aynı görevini devam ettiriyordu. Kapgan’ın yeğenleri ve oğulları yavaş yavaş Göktürk Hakanlığının seçkin simaları haline gelmeye başlamıştı. Uzak görüşlü ve büyük devlet adamı Kapgan’ın planı üç ana noktada toplanıyordu:


1-Çin’i baskı altında tutmak.Böylece Türk Devletinin huzuru korunmuş ve halka yetecek ölçüde tarım ürünü elde edilmiş olacaktı.


2-Çin içlerinde dağınık halde yaşayan Türkleri anavatan Ötüken’e çekmek. Bu suretle Türkleri yabancı hakimiyetinden kurtaracağı gibi Türk ülkesinde askeri ve iktisadi kalkınmayı da gerçekleştirmekti.


3-Asya kıtasında ne kadar Türk varsa hepsini Göktürk birliğine bağlamak


Kapgan seferler ve zaferler dizisini 693 Çin baskını ile açtı. Önce Ling-Çu eyaletine şiddetle saldırdı. İlk darbeden sonra, aynı yıl içinde Ling-Çu’ya sekiz sefer daha yaptı. Sonra Ordos’a seferler düzenledi. Bu sırada Kitan’larla Çin bozuşmuştu. Durumu kendi lehine çeviren Kapgan, Çin imparatoriçesini destekledi ve 696′da Kitan’ları ağır bir yenilgiye uğrattı. Zaferden sonra Kapgan Çin İmp. isteklerini bildirdi:


1-Çin topraklarında oturan Türk asıllıların anavatana iadesi,


2-1250 ton tohumluk darı,


3-3000 adet tarım aleti,


4-10.000 libre demir.


1. Çin Seferi


Çin elçilerine karşı Kapgan Kağanın şiddetli ve kararlı tutumu bu doğu komşusunu tekrar telaşlandırdı. Türkler anavatana iade edildiler. Daha önceden istenen şartlar yerine getirildi ve Kapganın planlarından ilk ikisi gerçekleşmiş oldu. Kendisine gelen Çin elçilik heyetinden bir generali “Çin İmp.” ilan etti ve onunla birlikte Türk ordularının bütünü ile ansızın Çin topraklarına girdi (698). 100.000 kişilik ordusu ile bütün Çin kuvvetlerini ezdi ve başta at sürüleri olmak üzere bol miktarda ganimet ve esir aldı. 23 kasaba tahrip edildi Türk orduları Peçili Körfezine kadar ulaştılar. Kapgan oradan kuzeye yöneldi. Ümidini kaybeden Çin sarayı orduya gizli bir emir vererek Kapgan’ı bulup öldürenin prens ilan edileceğini bildirdi. Fakat Çin orduları başkomutanı emrindeki birkaç yüz binlik kuvvetine rağmen hücuma cesaret edemiyor. Göktürk süvari tümenlerinin geçişini ancak seyrediyordu.


2. Çin Seferi


Kapgan, ordusunu ve idareyi yeniden düzenledi. Kardeşi To-Si-Fu’yu Hakanlığın sol kanadına, İlteriş’in oğlu Bilgeyi sağ kanada “şad” olarak tayin etti. Kendi oğlu BÖGÜ’yü de küçük kağan yaptı. Bu suretle Türk İmparatorluğunda iki cephe oluşurken, askeri kuvvetlerde iki ordu grubu halinde düzenlenmiş oluyordu. Kapgan Çin ile savaşa hazırlanırken, İnal Kağan ile Bilge Şad emrindeki batı orduları grubuna da On-Okları Devlete bağlamak görevini verdi. Bu grubu asıl sevk ve idare eden Tonyukuk’tu. Çin elçilerine karşı Kapgan Kağanın şiddetli ve kararlı tutumu bu doğu komşusunu tekrar telaşlandırdı. Türkler anavatana iade edildiler.


DOĞUDA VE BATIDA ZAFERLER


Çin üzerine akınlar devam ettirildi. 702 yılında çeşitli Çin eyaletlerine 20 sefer yapıldı. İki yıl sonra 95.000 kişilik Çin ordusu büyük bir yenilgiye uğratıldı. (Ming-Şa Savaşı) İlginç olan çok kısa süreler içerisinde Çin ordularının tamamen dağıtılmasına rağmen yeniden toparlanabilmesiydi.


Çok zor durumda kalan Çin sarayı Göktürkleri mağlup etmenin yollarını aramaya başladı. Bunun için pek çok saray erkanını plan hazırlamaları amacıyla görevlendirdi. Nihayet sarayın yüksek memurlarından biri İmparatora bir rapor sundu.


Çare olarak:


1-Önce Türkleri birbirine karşı kışkırtmayı,


2-Daha sonra Türkleri iki cephede birden savaşa zorlamayı,teklif eden bir planı ortaya koydu.


Bu arada M.Ö.36 yılında Çiçi’nin böyle yenildiğini de İmparatora hatırlatmaktan geri durmadı. Bu planlarını yürürlüğe koydular. İlk olarak Kırgızlar isyan ettiler ama hemen bastırıldı(709). Aynı yıl içinde bu kez Bayırku’lar bozguna uğratıldı. 711 yılında,itaatten çıkmış olan Türgiş’ler yeniden merkeze bağlandı.






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsminiz:
Mesajın: